Pielęgniarstwo rodzinne dla pielęgniarek: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Państwowy egzamin specjalizacyjny organizuje CMKP. Test składa się ze 140 zadań jednokrotnego wyboru z czterema wariantami odpowiedzi (A-D), a na rozwiązanie przewidziano 140 minut. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje się 1 punkt, bez punktów ujemnych. Do zdania potrzeba 60% punktów, czyli 84 na 140. Wynik ma formę zdany/niezdany - nie ma skali ocen, a rezultaty publikowane są według kodu na stronie CMKP i w systemie SMK.

Podstawa: Regulamin państwowego egzaminu specjalizacyjnego CMKP; rozporządzenie MZ w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.

Odpowiedź

Analiza oficjalnych arkuszy CMKP pokazuje kilka stałych bloków. Pierwszy to rodzina i środowisko: funkcje rodziny, wsparcie społeczne, pomoc społeczna, przemoc domowa i procedura Niebieskie Karty. Drugi to promocja zdrowia i edukacja zdrowotna, w tym koncepcja Lalonde'a i modele edukacji. Trzeci to geriatria z wielkimi problemami geriatrycznymi i skalami oceny. Czwarty, najobszerniejszy, to opieka nad przewlekle chorym w domu: cukrzyca, niewydolność serca, POChP, choroby nerek, ból i opieka paliatywna. Do tego dochodzą medycyna szkolna z testami przesiewowymi, szczepienia ochronne oraz elementy psychiatrii i neurologii.

Podstawa: Oficjalne zadania egzaminacyjne CMKP z dziedziny pielęgniarstwo rodzinne dla pielęgniarek (sesje 2024-2025).

Odpowiedź

Niebieskie Karty to procedura postępowania w związku z podejrzeniem przemocy domowej. Pielęgniarka, jako przedstawiciel ochrony zdrowia, jest uprawniona do jej wszczęcia - wypełnia wówczas formularz A, który trafia do zespołu interdyscyplinarnego, a osoba doznająca przemocy otrzymuje formularz B z pouczeniem o przysługujących prawach. Pielęgniarka rodzinna bywa pierwszą osobą, która podczas wizyty domowej dostrzega ślady przemocy, dlatego znajomość procedury i umiejętność rozmowy z osobą doznającą przemocy to stały temat egzaminacyjny. Przy podejrzeniu przestępstwa ściganego z urzędu należy niezwłocznie zawiadomić policję lub prokuraturę.

Podstawa: Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej; rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie procedury Niebieskie Karty.

Odpowiedź

Wielkie problemy geriatryczne to przewlekłe, wieloprzyczynowe zespoły, które pogarszają sprawność osób starszych i prowadzą do utraty samodzielności: upadki i zaburzenia lokomocji, nietrzymanie moczu i stolca, zespoły otępienne, depresja oraz upośledzenie wzroku i słuchu. Nie są to pojedyncze choroby, lecz zespoły wymagające całościowej oceny geriatrycznej z użyciem skal takich jak MMSE, GDS, ADL czy Barthel. Pielęgniarka rodzinna spotyka je podczas wizyt domowych częściej niż jakikolwiek inny profesjonalista, bo to ona regularnie widzi seniora w jego własnym środowisku i może wcześnie wychwycić pogorszenie sprawności.

Podstawa: Wieczorowska-Tobis K., Talarska D.: Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne. PZWL; Kędziora-Kornatowska K., Muszalik M.: Kompendium pielęgnowania pacjentów w starszym wieku. Czelej.

Odpowiedź

Podstawą jest regularna ocena za pomocą wystandaryzowanej skali. Najczęściej stosuje się skalę Norton, w której ocenia się pięć kategorii (stan fizyczny, stan świadomości, aktywność, zdolność poruszania się, nietrzymanie zwieraczy) po 1-4 punkty; wynik 14 punktów lub mniej oznacza ryzyko rozwoju odleżyn. Alternatywą jest skala Waterlow, w której ryzyko rośnie wraz z liczbą punktów - warto pamiętać o tym odwrotnym kierunku obu skal. Ocenę powtarza się przy każdej zmianie stanu chorego, a wynik przekłada się na konkretne interwencje: zmiany pozycji, materac przeciwodleżynowy, pielęgnację skóry i wyrównanie stanu odżywienia.

Podstawa: Kózka M., Płaszewska-Żywko L. (red.): Diagnozy i interwencje pielęgniarskie. PZWL, Warszawa.

Odpowiedź

Do pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej finansowanej przez NFZ kwalifikuje się pacjent obłożnie i przewlekle chory, który w skali Barthel uzyskał od 0 do 40 punktów, czyli wymaga znacznej pomocy w podstawowych czynnościach dnia codziennego. Potrzebne jest skierowanie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego wraz z kwalifikacyjną oceną w skali Barthel. Opieka obejmuje świadczenia pielęgniarskie w domu chorego oraz przygotowanie jego i rodziny do samoopieki, a ocenę w skali Barthel powtarza się w trakcie trwania opieki - poprawa powyżej 40 punktów kończy kwalifikację do świadczenia.

Podstawa: Rozporządzenie MZ w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej.

Odpowiedź

Oba narzędzia służą diagnozie rodziny, ale patrzą w różne strony. Genogram to graficzny zapis wnętrza rodziny: jej struktury w co najmniej trzech pokoleniach, relacji między członkami oraz chorób powtarzających się w kolejnych generacjach - przydaje się m.in. do oceny obciążeń genetycznych i wzorców funkcjonowania. Ekomapa pokazuje natomiast związki rodziny ze światem zewnętrznym: instytucjami, pracą, szkołą, sąsiedztwem i grupami wsparcia, wraz z siłą i charakterem tych powiązań. W praktyce genogram odpowiada na pytanie, jaka jest rodzina, a ekomapa - na czym może się oprzeć.

Podstawa: Kilańska D. (red.): Pielęgniarstwo w podstawowej opiece zdrowotnej. Makmed, Lublin.

Odpowiedź

W przypisach oficjalnych zadań CMKP najczęściej powtarza się kilka pozycji. Z zakresu chorób wewnętrznych dominuje Interna Szczeklika (Kompendium Medycyny Praktycznej). Rdzeń specjalizacji pokrywają podręczniki pielęgniarstwa w podstawowej opiece zdrowotnej: Kilańskiej (Makmed), Brosowskiej i Mielczarek-Pankiewicz (t. II, medycyna szkolna) oraz nowszy podręcznik Pietrzak, Knoff i Kryczki (PZWL). Geriatrię obejmują Wieczorowska-Tobis i Talarska oraz kompendium Kędziory-Kornatowskiej i Muszalik, promocję zdrowia - Andruszkiewicz i Banaszkiewicz (Czelej), a opiekę paliatywną - de Walden-Gałuszko i Kaptacz. Do tego dochodzą akty prawne: ustawa o pomocy społecznej, przepisy o przeciwdziałaniu przemocy domowej i rozporządzenia o świadczeniach gwarantowanych POZ.

Podstawa: Przypisy literaturowe oficjalnych zadań egzaminacyjnych CMKP z dziedziny pielęgniarstwo rodzinne dla pielęgniarek.