Pielęgniarstwo anestezjologiczne i intensywnej opieki: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Państwowy egzamin specjalizacyjny organizuje CMKP. Test składa się ze 140 zadań jednokrotnego wyboru (4 warianty odpowiedzi, dokładnie jedna poprawna) i trwa 140 minut. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje się 1 punkt, próg zdania to 60%, czyli 84 punkty; wynik podawany jest tylko jako zdany lub niezdany, bez skali ocen. Pielęgniarstwo anestezjologiczne to jedna z najliczniej wybieranych dziedzin - w sesji wiosennej 2026 przystępowało do niej blisko 600 osób. Pytania obejmują zarówno anestezjologię (znieczulenie ogólne i regionalne), jak i intensywną terapię dorosłych oraz dzieci.

Podstawa: Regulamin PES CMKP 2026; rozporządzenie MZ z 16.01.2026 w sprawie kształcenia podyplomowego (Dz.U. 2026 poz. 57)

Odpowiedź

W znieczuleniu podpajęczynówkowym mała dawka leku podawana jest bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego, blok rozwija się w ciągu kilku minut i jest zwykle wykonywany jako pojedyncze wstrzyknięcie. W znieczuleniu zewnątrzoponowym lek w znacznie większej objętości podaje się do przestrzeni zewnątrzoponowej, blok narasta wolniej, a założenie cewnika pozwala prowadzić znieczulenie ciągłe i analgezję pooperacyjną lub porodową. Po nakłuciu opony twardej w znieczuleniu podpajęczynówkowym może wystąpić popunkcyjny ból głowy o charakterze pozycyjnym. Obie techniki wymagają monitorowania ciśnienia tętniczego, bo blokada współczulna grozi hipotensją.

Podstawa: Larsen R., Kübler A. (red. wyd. pol.): Anestezjologia, U&P, Wrocław 2013, rozdziały o znieczuleniu regionalnym

Odpowiedź

Obowiązuje zasada rozdzielenia płynów i pokarmów: płyny klarowne (woda, herbata, klarowny sok, kawa bez mleka) wolno przyjmować do 2 godzin przed indukcją znieczulenia, a lekki posiłek stały do 6 godzin. Dłuższe głodzenie nie zwiększa bezpieczeństwa, za to naraża pacjenta na odwodnienie, hipoglikemię i dyskomfort. Celem głodzenia jest zmniejszenie ryzyka zachłyśnięcia treścią żołądkową podczas utraty odruchów obronnych. U pacjentów z opóźnionym opróżnianiem żołądka (np. niedrożność, ciąża, cukrzyca z gastroparezą) standardowe granice czasowe nie gwarantują pustego żołądka i stosuje się postępowanie jak przy pełnym żołądku.

Podstawa: Krajewska-Kułak E. i wsp.: Standardy anestezjologicznej opieki pielęgniarskiej, PZWL, Warszawa 2014

Odpowiedź

Hipertermia złośliwa to rzadkie, zagrażające życiu powikłanie znieczulenia wyzwalane przez anestetyki wziewne i sukcynylocholinę u osób z predyspozycją genetyczną. Wczesne objawy to niewyjaśniony wzrost końcowo-wydechowego CO2, tachykardia i sztywność mięśni (w tym mięśni żwaczy); wzrost temperatury ciała bywa objawem późnym, mimo nazwy zespołu. Postępowanie obejmuje natychmiastowe odstawienie czynnika wyzwalającego, wentylację 100% tlenem, podanie dantrolenu, aktywne chłodzenie oraz leczenie hiperkaliemii i zaburzeń rytmu. Zespół anestezjologiczny powinien znać miejsce przechowywania dantrolenu na swoim bloku, zanim będzie musiał po niego biec.

Podstawa: Larsen R., Kübler A. (red. wyd. pol.): Anestezjologia, U&P, Wrocław 2013, rozdział o powikłaniach znieczulenia

Odpowiedź

Kapnografia mierzy stężenie dwutlenku węgla w gazach oddechowych i pokazuje je jako krzywą w czasie rzeczywistym. Obecność powtarzalnej fali kapnograficznej to najbardziej wiarygodne potwierdzenie, że rurka intubacyjna znajduje się w tchawicy, a nie w przełyku - osłuchiwanie i obserwacja klatki piersiowej bywają mylące. Podczas znieczulenia kapnografia na bieżąco informuje o wentylacji, rozłączeniu układu i zaburzeniach krążenia, a nagły spadek EtCO2 może być pierwszym sygnałem zatorowości płucnej lub zatrzymania krążenia. W resuscytacji wartość EtCO2 odzwierciedla jakość uciśnięć klatki piersiowej, a jej nagły wzrost może wskazywać na powrót spontanicznego krążenia.

Podstawa: Larsen R., Kübler A. (red. wyd. pol.): Anestezjologia, U&P, Wrocław 2013; Wytyczne resuscytacji ERC 2021

Odpowiedź

Skala ASA opisuje przedoperacyjny stan ogólny pacjenta w sześciu klasach: ASA I to pacjent zdrowy, ASA II - łagodna choroba układowa (np. dobrze kontrolowane nadciśnienie), ASA III - ciężka choroba układowa ograniczająca aktywność, ASA IV - ciężka choroba stale zagrażająca życiu, ASA V - pacjent umierający, który bez operacji nie przeżyje, a ASA VI - pacjent ze stwierdzoną śmiercią mózgu, dawca narządów. Dodatek litery E oznacza zabieg w trybie nagłym. Skala nie mierzy ryzyka samego zabiegu ani nie zastępuje pełnej oceny przedoperacyjnej - porządkuje jedynie ciężkość chorób współistniejących i ułatwia komunikację w zespole.

Podstawa: Larsen R., Kübler A. (red. wyd. pol.): Anestezjologia, U&P, Wrocław 2013, rozdział o ocenie przedoperacyjnej

Odpowiedź

Szybka indukcja jest wskazana u pacjentów z podwyższonym ryzykiem zachłyśnięcia: z pełnym żołądkiem, niedrożnością przewodu pokarmowego, w zaawansowanej ciąży lub z objawową chorobą refluksową, gdy konieczne jest znieczulenie ogólne. Polega na starannej preoksygenacji, podaniu szybko działającego anestetyku dożylnego i szybko działającego środka zwiotczającego oraz intubacji rurką z mankietem bez pośredniej wentylacji maską twarzową, która mogłaby rozdąć żołądek. Wszystko musi być przygotowane wcześniej: sprawny ssak w zasięgu ręki, dobrane rurki i plan działania na wypadek trudnej intubacji. Rola pielęgniarki anestezjologicznej w sprawnym przebiegu RSI jest nie do przecenienia - tu nie ma czasu na szukanie sprzętu.

Podstawa: Larsen R., Kübler A. (red. wyd. pol.): Anestezjologia, U&P, Wrocław 2013, rozdział o znieczuleniu pacjenta z pełnym żołądkiem

Odpowiedź

Analgezja multimodalna to jednoczesne stosowanie leków i technik o różnych mechanizmach działania: paracetamolu i niesteroidowych leków przeciwzapalnych, opioidów, leków adjuwantowych oraz technik znieczulenia regionalnego. Bodziec bólowy jest hamowany na kilku poziomach jednocześnie - obwodowo, w rdzeniu kręgowym i w ośrodkach nadrdzeniowych - dzięki czemu analgezja jest skuteczniejsza niż przy jednym leku. Takie połączenie pozwala zmniejszyć dawki opioidów, a z nimi ryzyko depresji oddechowej, nudności i zaparć. Warunkiem skuteczności jest regularna ocena natężenia bólu, na przykład skalą NRS, i modyfikowanie leczenia na jej podstawie.

Podstawa: Misiołek H. i wsp.: Postępowanie w bólu pooperacyjnym - wytyczne, Anestezjologia i Intensywna Terapia 2014