Pielęgniarstwo ginekologiczno-położnicze: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Państwowy egzamin specjalizacyjny organizuje CMKP. Test składa się ze 140 zadań jednokrotnego wyboru z czterema wariantami odpowiedzi (A-D), z których dokładnie jeden jest poprawny. Na rozwiązanie przewidziano 140 minut, a do zdania potrzeba 60% punktów, czyli 84 na 140 możliwych. Za poprawną odpowiedź otrzymuje się 1 punkt, za błędną, brak zaznaczenia lub zaznaczenie wielokrotne - 0. Wynik jest tylko dwustanowy: zdany albo niezdany, bez skali ocen. Zakres zadań obejmuje cały program specjalizacji: od opieki przedkoncepcyjnej, przez ciążę, poród i połóg, po ginekologię, onkologię ginekologiczną oraz elementy prawa i etyki zawodowej.

Podstawa: Regulamin państwowego egzaminu specjalizacyjnego CMKP (2026); rozporządzenie MZ z 16.01.2026 r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (Dz.U. 2026 poz. 57)

Odpowiedź

Przesiewowy doustny test obciążenia 75 g glukozy wykonuje się u każdej ciężarnej między 24. a 28. tygodniem ciąży, ponieważ w tym okresie fizjologicznie narastająca insulinooporność najłatwiej ujawnia zaburzenia gospodarki węglowodanowej. Badanie wykonuje się na czczo: oznacza się glikemię przed podaniem glukozy oraz po 1 i 2 godzinach od wypicia roztworu. Kobiety z czynnikami ryzyka (otyłość, cukrzyca ciążowa w poprzedniej ciąży, urodzenie dziecka o dużej masie) diagnozuje się dodatkowo już na początku ciąży. Rozpoznana hiperglikemia wymaga opieki diabetologiczno-położniczej, bo nieleczona zwiększa ryzyko makrosomii płodu i powikłań okołoporodowych.

Podstawa: Standardy PTGiP i zalecenia PTD dotyczące postępowania w hiperglikemii w ciąży

Odpowiedź

Oba stany objawiają się krwawieniem w drugiej połowie ciąży, ale ich obraz kliniczny jest odmienny. Łożysko przodujące krwawi bezboleśnie, jasnoczerwoną krwią, przy miękkiej i niebolesnej macicy, a stan płodu początkowo bywa dobry. Przedwczesne oddzielenie łożyska prawidłowo usadowionego daje silny ból, wzmożone, często deskowate napięcie macicy i szybko narastające objawy zagrożenia płodu, przy czym krwawienie zewnętrzne może być skąpe lub nieobecne, bo krew gromadzi się za łożyskiem. W obu sytuacjach obowiązuje zakaz badania wewnętrznego do czasu ultrasonograficznego ustalenia lokalizacji łożyska oraz pilna hospitalizacja.

Podstawa: Bręborowicz G.H. (red.): Położnictwo i ginekologia, PZWL, Warszawa 2016 - krwawienia w II połowie ciąży

Odpowiedź

Immunoglobulina anty-D zapobiega konfliktowi serologicznemu: niszczy Rh-dodatnie krwinki płodu, które przedostały się do krążenia Rh-ujemnej matki, zanim jej układ odpornościowy zdąży wytworzyć własne przeciwciała anty-D. Bez profilaktyki przeciwciała te w kolejnej ciąży mogłyby wywołać chorobę hemolityczną płodu i noworodka. Profilaktykę śródciążową stosuje się między 28. a 30. tygodniem ciąży, a poporodową do 72 godzin po urodzeniu dziecka Rh-dodatniego. Immunoglobulinę podaje się także po poronieniu, ciąży pozamacicznej, inwazyjnych badaniach prenatalnych czy krwawieniu w ciąży, bo każde z tych zdarzeń może spowodować przeciek płodowo-matczyny. Warunkiem jest brak wykrytych wcześniej przeciwciał odpornościowych u matki.

Podstawa: Bręborowicz G.H. (red.): Położnictwo i ginekologia, PZWL, Warszawa 2016 - konflikt serologiczny; program profilaktyki konfliktu Rh

Odpowiedź

Skala Apgar obejmuje pięć parametrów: czynność serca, oddychanie, napięcie mięśniowe, reakcję na bodźce i zabarwienie skóry. Każdy z nich ocenia się na 0, 1 lub 2 punkty, więc maksymalny wynik to 10. Oceny dokonuje się w 1. i 5. minucie życia, a przy wyniku obniżonym powtarza się ją także w 3. i 10. minucie. Wynik 8-10 punktów oznacza dobry stan noworodka, wartości niższe wskazują na zaburzenia adaptacji i potrzebę wsparcia lub resuscytacji. Warto pamiętać, że skala opisuje stan dziecka w danej minucie i nie służy do przewidywania jego dalszego rozwoju.

Podstawa: Bałanda A. (red.): Opieka nad noworodkiem, PZWL, Warszawa 2009; standard organizacyjny opieki okołoporodowej (Dz.U. 2018 poz. 1756)

Odpowiedź

Niepokojące są przede wszystkim: gorączka 38 st. C lub wyższa, obfite krwawienie z dróg rodnych (zwłaszcza ze skrzepami), cuchnące odchody, silna bolesność i nieprawidłowe obkurczanie macicy - mogą świadczyć o zakażeniu połogowym lub zaleganiu resztek łożyska. Alarmowe są także objawy zakrzepicy i zatorowości: bolesny obrzęk kończyny dolnej, duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel czy sinica. Uwagi wymagają również narastający ból głowy z zaburzeniami widzenia i wysokim ciśnieniem (stan przedrzucawkowy może wystąpić także po porodzie), bolesne, zaczerwienione piersi z gorączką oraz nasilone obniżenie nastroju wykraczające poza fizjologiczny "baby blues". Rolą położnej środowiskowej podczas wizyt patronażowych jest aktywne wychwytywanie tych objawów.

Podstawa: Bręborowicz G.H. (red.): Położnictwo i ginekologia, PZWL, Warszawa 2016 - patologia połogu; standard organizacyjny opieki okołoporodowej (Dz.U. 2018 poz. 1756)

Odpowiedź

Siarczan magnezu jest lekiem z wyboru w zapobieganiu drgawkom rzucawkowym i ich leczeniu - stabilizuje błony komórkowe neuronów i podnosi próg drgawkowy, działa też rozkurczowo na naczynia. Podaje się go w dożylnym wlewie pod ścisłym nadzorem, ponieważ granica między stężeniem terapeutycznym a toksycznym jest wąska. Monitoruje się odruchy ścięgniste (ich osłabienie to najwcześniejszy objaw przedawkowania), częstość oddechów (niepokojąca poniżej 12/min), diurezę (magnez wydala się przez nerki) oraz stan świadomości. Przy objawach zatrucia wlew należy przerwać i podać antidotum - 10% glukonian wapnia dożylnie.

Podstawa: Chapman V., Charles C.: Prowadzenie porodu, PZWL, Warszawa 2010; Łepecka-Klusek C. (red.): Pielęgniarstwo we współczesnym położnictwie i ginekologii, PZWL, Warszawa 2010

Odpowiedź

Niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy rozwijają się na podłożu przetrwałego zakażenia wysokoonkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego, przede wszystkim HPV 16 i 18, które odpowiadają za około 70% zachorowań. Szczepionka wywołuje odporność zapobiegającą zakażeniu tymi typami, a bez przetrwałego zakażenia nie rozwija się śródnabłonkowa neoplazja szyjki (CIN) ani rak. Najskuteczniejsze jest szczepienie przed inicjacją seksualną, dlatego programy szczepień kierowane są głównie do nastolatków obu płci. Szczepienie nie zwalnia jednak z badań przesiewowych - cytologia pozostaje konieczna, bo szczepionka nie obejmuje wszystkich typów onkogennych i nie leczy zakażeń już nabytych.

Podstawa: Spaczyński M., Kędzia W., Nowak-Markwitz E.: Rak szyjki macicy - profilaktyka, diagnostyka i leczenie, PZWL, Warszawa 2009; Majewski S., Sikorski M.: Szczepienia przeciw HPV, Czelej, Lublin 2006