Pielęgniarstwo neonatologiczne: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Skala Apgar obejmuje pięć parametrów: czynność serca, oddychanie, napięcie mięśniowe, odruchową reakcję na bodźce i zabarwienie skóry. Każdy ocenia się na 0-2 punkty, a ocenę wykonuje się w 1. i 5. minucie życia; przy wyniku poniżej 8 punktów powtarza się ją także w 3. i 10. minucie. Wynik 8-10 punktów oznacza dobry stan noworodka, wartości niższe wskazują na zaburzenia adaptacji o różnym nasileniu i potrzebę wsparcia. Warto pamiętać, że skala opisuje stan dziecka w danej minucie, a decyzje resuscytacyjne podejmuje się na podstawie oceny oddychania i czynności serca, nie czekając na wynik Apgar.

Podstawa: Standard organizacyjny opieki okołoporodowej (rozporządzenie MZ z 16.08.2018 r.); Szczapa J. (red.): Podstawy neonatologii. PZWL, Warszawa 2008

Odpowiedź

Żółtaczka fizjologiczna pojawia się w 2.-3. dobie życia, narasta do 4.-5. doby i stopniowo ustępuje. Niepokojące są: zażółcenie widoczne już w pierwszej dobie życia, szybkie narastanie bilirubiny, żółtaczka przedłużająca się powyżej 10.-14. doby u noworodka donoszonego oraz podwyższona bilirubina bezpośrednia. Takie sytuacje sugerują hemolizę (np. konflikt serologiczny), zakażenie lub cholestazę i wymagają oznaczenia bilirubiny oraz dalszej diagnostyki. Podstawą leczenia ciężkiej hiperbilirubinemii pośredniej jest fototerapia, która chroni przed encefalopatią bilirubinową.

Podstawa: Bałanda A. (red.): Opieka nad noworodkiem. PZWL, Warszawa 2009; Szczapa J.: Neonatologia. PZWL, Warszawa 2015

Odpowiedź

Noworodek rodzi się z bardzo małymi zapasami witaminy K, bo słabo przechodzi ona przez łożysko, a jałowe jelito jeszcze jej nie produkuje. Niedobór grozi chorobą krwotoczną noworodka, która może objawić się krwawieniem z przewodu pokarmowego, kikuta pępowiny, a w najgroźniejszej postaci krwawieniem śródczaszkowym. Dlatego standardem jest podanie zdrowemu donoszonemu noworodkowi 1 mg witaminy K domięśniowo wkrótce po urodzeniu. Pokarm kobiecy zawiera niewiele witaminy K, więc karmienie piersią nie zastępuje profilaktyki.

Podstawa: Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego

Odpowiedź

Kangurowanie to układanie nagiego noworodka bezpośrednio na odsłoniętej klatce piersiowej rodzica, w kontakcie skóra do skóry. U wcześniaków stabilizuje temperaturę ciała, oddychanie i czynność serca, zmniejsza odczuwanie bólu podczas procedur i poprawia przyrosty masy ciała. Jednocześnie stymuluje laktację u matki i wzmacnia więź rodziców z dzieckiem, co ma szczególne znaczenie przy długiej hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii noworodka. Jest to pełnoprawny element opieki rozwojowej, a nie dodatek do niej.

Podstawa: Pilewska-Kozak A.B. (red.): Opieka nad wcześniakiem. PZWL, Warszawa 2009

Odpowiedź

Przyczyną RDS jest niedobór surfaktantu, substancji obniżającej napięcie powierzchniowe w pęcherzykach płucnych, produkowanej przez pneumocyty typu II. Płuca płodu osiągają dostateczną ilość surfaktantu dopiero około 34.-35. tygodnia ciąży, więc im wcześniejszy poród, tym większe ryzyko choroby. Bez surfaktantu pęcherzyki zapadają się na końcu wydechu, narasta niedodma, wysiłek oddechowy i hipoksemia. W profilaktyce kluczowa jest sterydoterapia prenatalna u matki z zagrażającym porodem przedwczesnym, a w leczeniu m.in. wsparcie oddechowe i podanie surfaktantu egzogennego.

Podstawa: Szczapa J. (red.): Podstawy neonatologii. PZWL, Warszawa 2008; Helwich E. (red.): Wcześniak. PZWL, Warszawa 2002

Odpowiedź

Program badań przesiewowych obejmuje pobranie kropli krwi z pięty na bibułę w kierunku m.in. fenyloketonurii, wrodzonej niedoczynności tarczycy, mukowiscydozy oraz szeregu innych wrodzonych wad metabolizmu, a także SMA. Do tego dochodzi przesiewowe badanie słuchu metodą otoemisji akustycznych oraz pulsoksymetria przesiewowa wykrywająca krytyczne wrodzone wady serca. Przed wypisem noworodek ma też badanie stawów biodrowych w kierunku dysplazji. Rolą położnej i pielęgniarki neonatologicznej jest zarówno prawidłowe wykonanie badań, jak i wyjaśnienie rodzicom ich sensu.

Podstawa: Program badań przesiewowych noworodków w Polsce (Instytut Matki i Dziecka); Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce, Zalecenia PTN

Odpowiedź

Przedgłowie (caput succedaneum) to obrzęk tkanek miękkich części przodującej, obecny od razu po urodzeniu, przekraczający linie szwów czaszkowych i ustępujący samoistnie w ciągu 2-3 dni. Krwiak podokostnowy (cephalhaematoma) to wylew krwi pod okostną jednej kości czaszki - narasta w pierwszych godzinach po porodzie, jest ograniczony liniami szwów i wchłania się przez kilka tygodni. Krwiaka nie wolno nakłuwać rutynowo, bo grozi to zakażeniem; trzeba natomiast pamiętać, że rozpadająca się krew z krwiaka nasila żółtaczkę.

Podstawa: Bałanda A. (red.): Opieka nad noworodkiem. PZWL, Warszawa 2009

Odpowiedź

Państwowy egzamin specjalizacyjny organizuje CMKP. Test liczy 140 zadań jednokrotnego wyboru z czterema wariantami odpowiedzi, na rozwiązanie jest 140 minut, a do zdania trzeba zdobyć co najmniej 60%, czyli 84 punkty. Za poprawną odpowiedź otrzymuje się 1 punkt, za błędną lub brak odpowiedzi 0, bez punktów ujemnych. Wniosek składa się wyłącznie przez SMK (na sesję jesienną do 31 maja), a opłata egzaminacyjna wynosi 350 zł. Wynik jest tylko zdany/niezdany, bez skali ocen, a w razie niepowodzenia do egzaminu można przystępować ponownie bez limitu podejść.

Podstawa: Regulamin państwowego egzaminu specjalizacyjnego CMKP; rozporządzenie MZ z 16.01.2026 r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (Dz.U. 2026 poz. 57)