Pielęgniarstwo operacyjne: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Liczenie wykonuje się co najmniej trzykrotnie: przed rozpoczęciem zabiegu (ustalenie stanu wyjściowego), przed zamknięciem jamy ciała oraz po zakończeniu zabiegu. Liczy instrumentariuszka wspólnie z pielęgniarką pomagającą, a zgodność stanów odnotowuje się w dokumentacji pielęgniarki operacyjnej. Każdy materiał dodany w trakcie zabiegu (dodatkowe chusty, igły, serwety) natychmiast dopisuje się do stanu. Przy niezgodności zespół przeszukuje pole operacyjne, obłożenie i podłogę, a w razie potrzeby wykonuje się śródoperacyjne badanie RTG. Na egzaminie ten temat wraca regularnie, bo pozostawienie ciała obcego to jedno z najcięższych zdarzeń niepożądanych w chirurgii.

Podstawa: Ciuruś M.: Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Makmed, Lublin 2007

Odpowiedź

Dwutlenek węgla ma dwie kluczowe zalety: nie podtrzymuje spalania, więc jest bezpieczny przy jednoczesnym użyciu elektrochirurgii, oraz bardzo dobrze rozpuszcza się we krwi i jest wydalany przez płuca, co zmniejsza ryzyko groźnego zatoru gazowego. Powietrze i tlen odpadają właśnie z powodu palności i słabej rozpuszczalności. Ceną jest wchłanianie CO2 do krwi i możliwa hiperkapnia, którą anestezjolog kontroluje, zwiększając wentylację. Typowe ciśnienie insuflacji u dorosłego to kilkanaście mmHg, a insuflator na bieżąco kontroluje ciśnienie, przepływ i zużycie gazu.

Podstawa: Kostewicz W. (red.): Chirurgia laparoskopowa. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002

Odpowiedź

Elektrodę bierną nakleja się na suchą, nieowłosioną skórę nad dobrze ukrwionym, dużym mięśniem, możliwie blisko pola operacyjnego - klasycznie na udzie lub ramieniu. Unika się wyniosłości kostnych, blizn, znamion, okolic wszczepionych metalowych implantów oraz miejsc, po których mógłby spływać płyn dezynfekcyjny. Zły kontakt elektrody z ciałem zwiększa gęstość prądu w małym punkcie i kończy się oparzeniem pod elektrodą - najczęstszym powikłaniem elektrochirurgii monopolarnej. Nowoczesne diatermie mają systemy kontroli aplikacji elektrody, ale nie zwalniają one z poprawnego naklejenia i udokumentowania miejsca aplikacji.

Podstawa: Ciuruś M.: Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Makmed, Lublin 2007, rozdz. o elektrochirurgii

Odpowiedź

W technice monopolarnej prąd płynie od elektrody czynnej w narzędziu przez ciało pacjenta do naklejonej elektrody biernej - pozwala to i ciąć, i koagulować, ale prąd przepływa przez tkanki poza polem operacyjnym. W technice bipolarnej obwód zamyka się między dwiema branszami narzędzia, więc działaniu podlega wyłącznie tkanka uchwycona pęsetą lub kleszczykami, a elektroda bierna nie jest potrzebna. Bipolarną wybiera się przy pracy w pobliżu nerwów i drobnych struktur (neurochirurgia, mikrochirurgia) oraz u pacjentów z wszczepionymi urządzeniami elektronicznymi, np. rozrusznikiem serca. Na tej samej zasadzie ograniczonego przepływu prądu działają zaawansowane systemy zamykania naczyń.

Podstawa: Luce-Wunderle G., Debrand-Passard A. (red.): Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010

Odpowiedź

Preparat do planowego badania histopatologicznego umieszcza się w szczelnym, opisanym pojemniku z 10% roztworem formaliny, którego objętość musi wielokrotnie przewyższać objętość preparatu, tak by tkanka była w całości zanurzona. Materiał do śródoperacyjnego badania doraźnego (intra) przekazuje się odwrotnie: świeży, bez żadnego utrwalacza, w czystym suchym pojemniku i natychmiast po pobraniu, bo patomorfolog wykonuje z niego skrawki mrożone. Każdy pojemnik opisuje się danymi pacjenta i miejscem pobrania, a przy kilku wycinkach z różnych okolic numeruje się je zgodnie ze skierowaniem. Zamoczenie preparatu doraźnego w formalinie lub soli fizjologicznej to błąd, który może uniemożliwić badanie.

Podstawa: Ciuruś M.: Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Makmed, Lublin 2007

Odpowiedź

Okołooperacyjna karta kontrolna to lista kontrolna bezpieczeństwa wypełniana głośno przez zespół w trzech momentach: przed znieczuleniem (sign in - tożsamość pacjenta, zgoda, oznaczenie miejsca operowanego, ryzyko znieczulenia), bezpośrednio przed nacięciem skóry (time out - cały zespół potwierdza pacjenta, rodzaj zabiegu, stronę, profilaktykę antybiotykową i przewidywane problemy) oraz przed opuszczeniem sali przez pacjenta (sign out - nazwa wykonanej procedury, zgodność liczenia narzędzi i materiału, oznakowanie preparatów, zalecenia pooperacyjne). Karta powstała w programie WHO "Safe Surgery Saves Lives" i została zaadaptowana w Polsce przez Centrum Monitorowania Jakości. Rola pielęgniarki operacyjnej jest tu kluczowa - to ona zwykle koordynuje odczytanie karty i potwierdza zgodność liczenia.

Podstawa: WHO Surgical Safety Checklist; adaptacja polska CMJ, 2009

Odpowiedź

Pielęgniarka instrumentująca pracuje jałowo: po chirurgicznej dezynfekcji rąk, w jałowym fartuchu i rękawicach przygotowuje stolik narzędziowy, podaje narzędzia i materiał, pilnuje jałowości pola oraz prowadzi liczenie materiału. Pielęgniarka pomagająca (krążąca) pracuje poza polem jałowym: wiąże fartuchy, podaje jałowe pakiety, obsługuje aparaturę (diatermia, ssak, insuflator), dokumentuje przebieg zabiegu, odbiera preparaty do badań i uczestniczy w liczeniu materiału. Obie tworzą jeden zespół i odpowiadają wspólnie za zgodność stanów narzędzi. Na zabieg planowy skład zespołu pielęgniarek operacyjnych to standardowo instrumentariuszka plus pielęgniarka pomagająca - praca w pojedynkę uniemożliwia wiarygodne liczenie.

Podstawa: Ciuruś M.: Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Makmed, Lublin 2007

Odpowiedź

Sterylizacja parą wodną pod ciśnieniem (autoklaw, cykle 121 lub 134 stopni C) jest metodą z wyboru dla wszystkich narzędzi i materiałów odpornych na temperaturę i wilgoć - jest najskuteczniejsza, najtańsza i najlepiej kontrolowalna. Sterylizacja plazmowa nadtlenkiem wodoru przebiega w niskiej temperaturze i jest przeznaczona dla sprzętu termolabilnego: optyk, kamer, przewodów, napędów i delikatnej elektroniki. Plazma ma jednak ograniczenia - nie nadaje się do materiałów celulozowych (papier, tekstylia), płynów i bardzo długich, wąskich kanałów. Skuteczność każdego cyklu kontroluje się wskaźnikami fizycznymi, chemicznymi i okresowo biologicznymi, a wynik dokumentuje.

Podstawa: Ciuruś M.: Pielęgniarstwo operacyjne. Wyd. Makmed, Lublin 2007, rozdz. o sterylizacji