Pielęgniarstwo pediatryczne: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Najprościej po ubytku masy ciała: do około 5% to odwodnienie lekkie, 5-10% umiarkowane, powyżej 10% ciężkie. Klinicznie ocenia się stan ogólny dziecka i pragnienie, wilgotność błon śluzowych, napięcie ciemiączka i gałek ocznych, elastyczność fałdu skórnego, powrót włośniczkowy oraz diurezę. U niemowląt objawy narastają szybko, bo ich gospodarka wodna jest chwiejna: duża powierzchnia ciała w stosunku do masy, niedojrzałe nerki i wysoki obrót wody. Zapadnięte ciemiączko, suche śluzówki i skąpomocz to sygnały, że samo nawadnianie doustne może już nie wystarczyć i dziecko wymaga oceny lekarskiej.

Podstawa: Kubicka K., Kawalec W. (red.), Pediatria, t. 1, PZWL, Warszawa 2010

Odpowiedź

Żółtaczka fizjologiczna pojawia się w 2.-3. dobie życia i u noworodków donoszonych ustępuje zwykle do około 10. doby. Niepokoić powinna żółtaczka widoczna już w pierwszej dobie życia, narastająca bardzo szybko, utrzymująca się ponad dwa tygodnie u dziecka donoszonego, a także każda przebiegająca z odbarwionymi stolcami i ciemnym moczem, bo taki obraz sugeruje cholestazę. Sygnałem alarmowym są też objawy ogólne: senność, niechęć do ssania, wiotkość. W takich sytuacjach konieczne jest oznaczenie bilirubiny i pilna ocena lekarska, ponieważ bardzo wysokie stężenia bilirubiny grożą uszkodzeniem mózgu.

Podstawa: Szczapa J., Podstawy neonatologii, PZWL, Warszawa 2008

Odpowiedź

U dzieci zatrzymanie krążenia jest najczęściej wtórne do niewydolności oddechowej, dlatego resuscytację rozpoczyna się od 5 oddechów ratowniczych po udrożnieniu dróg oddechowych. Osoby przeszkolone stosują stosunek 15 uciśnięć do 2 oddechów, a klatkę piersiową uciska się na głębokość co najmniej jednej trzeciej jej wymiaru przednio-tylnego. Ratownik będący sam prowadzi RKO przez około minutę, zanim przerwie ją, by wezwać pomoc. Defibrylację wykonuje się energią 4 J/kg, a adrenalinę podaje w dawce 0,01 mg/kg dożylnie lub doszpikowo.

Podstawa: Wytyczne resuscytacji ERC 2021, Polska Rada Resuscytacji - zabiegi resuscytacyjne u dzieci

Odpowiedź

Układanie niemowlęcia do snu na plecach jest najskuteczniejszym pojedynczym sposobem zmniejszania ryzyka nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS), którego szczyt przypada między 2. a 4. miesiącem życia. Pozycja na brzuchu sprzyja zapadaniu się dróg oddechowych i oddychaniu powietrzem wydychanym, zwłaszcza na miękkim podłożu. Do pozostałych zaleceń należą: twardy materac i łóżeczko bez poduszek, kołder i maskotek, unikanie przegrzewania dziecka, bezwzględny zakaz palenia w jego otoczeniu, karmienie piersią oraz sen niemowlęcia w pokoju rodziców, ale we własnym łóżeczku.

Podstawa: Woynarowska B. (red.), Profilaktyka w pediatrii, PZWL, Warszawa 2008

Odpowiedź

Wgłobienie występuje najczęściej między 3. a 12. miesiącem życia. Typowy obraz to napadowy ból brzucha - dziecko nagle zaczyna przeraźliwie płakać i podkurczać nóżki, a między napadami bywa apatyczne. Do tego dołączają wymioty, wyczuwalny wałowaty opór w jamie brzusznej i stolec z krwią i śluzem przypominający malinową galaretkę. Czas ma znaczenie, bo wgłobione jelito ulega niedokrwieniu: wcześnie rozpoznane wgłobienie zwykle udaje się odgłobić wlewem pod kontrolą obrazowania, natomiast opóźnienie grozi martwicą jelita, perforacją i koniecznością operacji.

Podstawa: Twarduś K., Perek M. (red.), Opieka nad dzieckiem w wybranych chorobach chirurgicznych, PZWL, Warszawa 2014

Odpowiedź

Drgawki gorączkowe proste - uogólnione, trwające do 15 minut i niepowtarzające się w ciągu doby - występują u dzieci między 6. miesiącem a 5.-6. rokiem życia i mają dobre rokowanie. Poszerzonej diagnostyki wymagają drgawki złożone: ogniskowe, przedłużone lub nawracające w ciągu 24 godzin, a także każdy napad z zaburzeniami świadomości utrzymującymi się po jego ustąpieniu. Czujność musi budzić również podejrzenie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zwłaszcza u niemowląt, u których klasyczne objawy oponowe bywają nieobecne. Pierwszy w życiu napad zawsze jest wskazaniem do oceny lekarskiej dziecka.

Podstawa: Kaciński M. (red.), Neuropediatria, PZWL, Warszawa 2007

Odpowiedź

Jeśli niemowlę kaszle efektywnie, należy je do kaszlu zachęcać i uważnie obserwować, nie podejmując dodatkowych rękoczynów. Gdy kaszel staje się nieefektywny, wykonuje się do 5 uderzeń w okolicę międzyłopatkową, a jeśli ciało obce nie zostało usunięte - do 5 uciśnięć klatki piersiowej; sekwencję tę powtarza się naprzemiennie. U niemowląt nie wykonuje się uciśnięć nadbrzusza (rękoczynu Heimlicha), ponieważ grożą uszkodzeniem narządów jamy brzusznej. Nie wolno też wygarniać ciała obcego palcem na ślepo. Jeżeli dziecko straci przytomność, rozpoczyna się resuscytację krążeniowo-oddechową.

Podstawa: Wytyczne resuscytacji ERC 2021, Polska Rada Resuscytacji - zabiegi resuscytacyjne u dzieci

Odpowiedź

Nowotwory u dzieci przez długi czas potrafią naśladować banalne infekcje, dlatego liczy się czujność wobec objawów przedłużających się i niewyjaśnionych. Należą do nich: narastająca bladość i męczliwość, łatwe siniaczenie i wybroczyny, gorączka bez uchwytnej przyczyny, bóle kostne wybudzające ze snu, powiększone i niebolesne węzły chłonne, wyczuwalny guz w jamie brzusznej oraz utrata masy ciała. Objawy neurologiczne, takie jak poranne bóle głowy z wymiotami, zaburzenia równowagi czy pogorszenie sprawności ręki przy pisaniu i rysowaniu, mogą wskazywać na guza mózgu. Osobnym sygnałem alarmowym jest biały refleks źreniczny, typowy dla siatkówczaka.

Podstawa: Chybicka A., Od objawu do nowotworu. Wczesne rozpoznanie chorób nowotworowych u dzieci, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009