Pielęgniarstwo ratunkowe: pytania z odpowiedziami

Odpowiedź

Państwowy egzamin specjalizacyjny z pielęgniarstwa ratunkowego to test 140 zadań jednokrotnego wyboru z czterema wariantami odpowiedzi, rozwiązywany w 140 minut. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje się 1 punkt, a do zdania potrzeba 60%, czyli 84 punktów; wynik jest tylko zdany lub niezdany, bez skali ocen. Egzamin organizuje CMKP, a wniosek składa się wyłącznie przez SMK. Zakres zadań obejmuje cały program specjalizacji: od organizacji systemu PRM, przez resuscytację i medycynę katastrof, po stany nagłe internistyczne, urazowe, pediatryczne i położnicze.

Podstawa: Regulamin PES CMKP (zarządzenie dyrektora CMKP, 2026); rozporządzenie MZ z 16.01.2026 r. w sprawie kształcenia podyplomowego (Dz.U. 2026 poz. 57)

Odpowiedź

Kryterium podziału nie jest sama liczba poszkodowanych, tylko stosunek potrzeb do dostępnych sił ratowniczych. W zdarzeniu mnogim poszkodowanych jest wielu, ale zespoły obecne na miejscu są w stanie udzielić pomocy każdemu bez odraczania działań. Zdarzenie masowe zaczyna się tam, gdzie potrzeby przekraczają możliwości sił na miejscu i trzeba prowadzić segregację medyczną, godząc się, że część poszkodowanych poczeka. Katastrofa to sytuacja, w której przekroczone są możliwości lokalnych służb i konieczne jest wsparcie z zewnątrz. Na egzaminie definicje te wracają regularnie, bo od kwalifikacji zdarzenia zależy cała taktyka działania.

Podstawa: Zawadzki A. (red.): Medycyna ratunkowa i katastrof. PZWL, Warszawa; Goniewicz M. (red.): Medycyna katastrof. WSEiP, Kielce 2012

Odpowiedź

START (Simple Triage And Rapid Treatment) porządkuje pierwszą ocenę poszkodowanych w zdarzeniu masowym. Najpierw wszyscy zdolni do chodzenia są kierowani w wyznaczone miejsce i oznaczani kolorem zielonym. U pozostałych ocenia się kolejno oddech, krążenie i przytomność: brak oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych oznacza kolor czarny, a zaburzenia oddechu, krążenia lub przytomności - kolor czerwony, czyli pomoc natychmiastową. Poszkodowani z poważnymi obrażeniami, którzy mogą bezpiecznie poczekać na transport, otrzymują kolor żółty. Ocena jednego poszkodowanego ma być szybka, a segregację powtarza się, bo stan ludzi się zmienia. U dzieci stosuje się zmodyfikowany schemat JumpSTART.

Podstawa: Zawadzki A. (red.): Medycyna ratunkowa i katastrof. PZWL, Warszawa; Jakubaszko J.: Triage. Ratunkowa segregacja medyczna. Urban & Partner, Wrocław 2012

Odpowiedź

U dorosłego obowiązuje stosunek 30 uciśnięć do 2 oddechów, częstość uciśnięć 100-120 na minutę i głębokość 5-6 cm, z pełną relaksacją klatki piersiowej i minimalizowaniem przerw w uciskaniu. W zaawansowanych zabiegach adrenalinę podaje się w dawce 1 mg dożylnie lub doszpikowo co 3-5 minut, a w opornym na defibrylację migotaniu komór amiodaron 300 mg po trzeciej defibrylacji. Defibrylacji wymagają wyłącznie migotanie komór i częstoskurcz komorowy bez tętna. Przy rytmach niedefibrylacyjnych kluczowe jest szukanie odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia, ujętych w schemat 4H i 4T.

Podstawa: Wytyczne resuscytacji ERC 2021, Polska Rada Resuscytacji

Odpowiedź

Adrenalina jest lekiem pierwszego rzutu w anafilaksji i należy ją podać natychmiast po rozpoznaniu, nie czekając na pełnoobjawowy wstrząs. U dorosłego dawka wynosi 0,5 mg domięśniowo (roztwór 1 mg/ml), najlepiej w przednio-boczną powierzchnię uda, z możliwością powtórzenia po około 5 minutach przy braku poprawy. Droga domięśniowa jest standardem, bo dożylne bolusy adrenaliny u pacjenta z zachowanym krążeniem grożą ciężkimi zaburzeniami rytmu i są zarezerwowane dla doświadczonego personelu z pełnym monitorowaniem. Równolegle usuwa się czynnik wywołujący, podaje tlen i płyny oraz układa pacjenta płasko z uniesionymi kończynami dolnymi.

Podstawa: Wytyczne resuscytacji ERC 2021, Polska Rada Resuscytacji, rozdział Sytuacje szczególne - anafilaksja

Odpowiedź

Odma prężna to stan bezpośredniego zagrożenia życia, w którym powietrze napływa do jamy opłucnej z każdym oddechem, ale nie może jej opuścić. Typowy obraz to narastająca duszność, ściszenie szmerów oddechowych i bębenkowy odgłos opukowy po stronie odmy, poszerzone żyły szyjne oraz spadek ciśnienia; przesunięcie tchawicy jest objawem późnym. Rozpoznanie stawia się klinicznie, bez czekania na badania obrazowe. Doraźne odbarczenie polega na nakłuciu jamy opłucnej w drugiej przestrzeni międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej, prowadząc igłę nad górnym brzegiem żeber, a docelowym leczeniem jest drenaż jamy opłucnej.

Podstawa: Campbell J.E.: ITLS International Trauma Life Support. Ratownictwo przedszpitalne w urazach. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017

Odpowiedź

Zestaw, który wraca w zadaniach egzaminacyjnych, jest dość stały. Nalokson odwraca zatrucie opioidami, rozpoznawane po triadzie: śpiączka, szpilkowate źrenice i depresja oddechowa. Flumazenil jest antagonistą receptora benzodiazepinowego i może odroczyć intubację przy zatruciu benzodiazepinami, choć u osób przewlekle je przyjmujących grozi drgawkami. N-acetylocysteina chroni wątrobę w zatruciu paracetamolem, a hydroksykobalamina stosowana jest w zatruciu cyjankami. Warto też pamiętać, że węgiel aktywowany nie wiąże metali, alkoholi ani substancji żrących, a w zatruciu tlenkiem węgla podstawą leczenia jest tlen w najwyższym możliwym stężeniu.

Podstawa: Interna Szczeklika, MP, Kraków 2023, rozdział Zatrucia; Kózka M., Rumian B., Maślanka M. (red.): Pielęgniarstwo ratunkowe. PZWL, Warszawa 2013

Odpowiedź

Triada śmierci to współistnienie hipotermii, kwasicy metabolicznej i koagulopatii u masywnie krwawiącego pacjenta urazowego. Mechanizmy napędzają się wzajemnie: wychłodzenie upośledza działanie czynników krzepnięcia, narastające krwawienie pogłębia wstrząs i kwasicę, a kwasica dodatkowo osłabia krzepnięcie i kurczliwość mięśnia sercowego. Z tego powodu ochrona termiczna poszkodowanego zaczyna się już na miejscu zdarzenia - zdjęcie mokrej odzieży, folia izotermiczna, ogrzane płyny infuzyjne. Przerwanie tego błędnego koła, obok szybkiej kontroli krwawienia i transportu do ośrodka urazowego, jest jednym z głównych celów postępowania okołourazowego.

Podstawa: Brongel L.: Złota godzina - czas życia, czas śmierci. Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2007; Campbell J.E.: ITLS International Trauma Life Support. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017